YOGA VASISHTHAM -VAIRAGYA PRAKARANAM -SARGA 2

                संक्षिप्तयोगवासिष्ठम्
             वैराग्यप्रकरणम्- द्वितीयः सर्गः
           (वाल्मीकि-भरद्वाजसंवाद वर्णनम्)
                     
दिविभूमौ तथाऽऽकाशे बहिरन्तश्च मे विभुः
यो विभात्यवभासात्मा तस्मै सर्वात्मने नमः ॥ १॥
Salutations to that Brahman (The Ultimate
Non-dual Reality)  which shines in all
beings in Heaven and Earth and the Sky, inside and outside.

अहं बद्धो विमुक्तः स्यामिति यस्यास्ति निश्चयः
नाऽत्यन्तमज्ञो नो तज्ञः सोऽस्मिञ्छास्त्रेऽधिकारवान् ॥२॥
This science is for those who are determined to free
themselves from the bondage of this world, who are not totally ignorant but who
have not fully realised the Atmatattwa (the Truth about the Atman,soul)
कथोपायान्विचार्याऽऽदौ मोक्षोपायानिमानथ
यो विचारयति प्राज्ञो न स भूयोऽभिजायते ॥३॥
The wise man who contemplates the means indicated in
the story of Sriram (Ramayana) and the means to salvation explained therien will
never again take birth (as an embodied soul)
अस्मिन् रामायणे रामकथोपायान् महाबलान्
एतांस्तु प्रथमं कृत्वा पुराऽहमरिमर्दन ॥४॥
शिष्यायाऽस्मि विनीताय भरद्वाजाय धीमते
एकाग्रो दत्तवांस्तस्मै मणिमब्धिरिवाऽर्थिने ॥५॥
तत एते कथोपाया भरद्वाजेन धीमता
कस्मिंश्चित् मेरुगहने ब्रह्मणोऽग्र उदाहृताः ॥६॥
Valmiki tells the king ”In this Ramayana I described
the strong character and conduct of Sriram and imparted this knowledge to the
wise and humble Bharadwaja like the ocean gifting a jewel to one who begs.  Bharadwaja explained this in front of Brahma
in a cave of the Meru.
अथाऽस्य तुष्टो भगवान् ब्रह्मा लोकपितामहः
वरं पुत्र गृहाणेति तमुवाच महाशयः ॥७॥
भगवन् भूतभव्येश वरोऽयं मेऽद्य रोचते
येनेयं जनता दु:खान्मुच्यते तदुदाहर ॥८॥
गुरुं वाल्मीकिमत्राऽऽशु प्रार्थयस्व प्रयत्नतः
तेनेदं यत्समारब्धं रामायणमनिन्दितम् ॥९॥
तस्मिञ्छ्रुते नरो मोहान् समग्रान् संतरिष्यति
सेतुनेवांबुधेः पारमपारगुणशालिना ॥१०॥
Brahma, the grandfather of the worlds, was pleased by
this and asked Bharadwaja what boon he would like to have.  Bharadwaja said “ O Lord of all that is past
and all that is yet to come! I would like to have a boon by which you will tell
me the means of releasing these people from all sorrows and miseries.  Brahma replied:  “Son, 
you take the trouble of requesting your guru Valmiki who has written
this blemishless epic Ramayana full of good things hearing which man will cross
over all his delusions effortlessly as one would cross the ocean by a bridge (setu).
 
इत्युक्त्वा स भरद्वाजं परमेष्ठी ममाश्रमं
अभ्यागछत् समं तेन भरद्वाजेन भूतकृत् ॥११॥
तूर्णं संपूजितो देवः सोऽर्घ्यपाद्यादिना मया
अवोचन्मां महासत्वो सर्वभूतहितेरतः ॥१२॥
रामस्वभावकथनादस्मात् वरमुने त्वया
नोद्वेगात्स परित्याज्य आसमाप्तेरनिन्दितात् ॥१३॥
ग्रंथेनानेन लोकोऽयमस्मात् संसारसङ्कटात्
समुत्तरिष्यति क्षिप्रं पोतेनेवाऽशु सागरात् ॥१४॥
वक्तुं तदेवमेवार्थमहमागतवान् स्वयं
कुरु लोकहितार्थं त्वं शास्त्रमित्युक्तवानजः ॥१५॥
Valimiki says “Having said thus, Brahma the creator
came to my hermitage along with Bharadwaja. 
Welcomed and honoured by me with arghya (water for washing the
face), padya (water for washing the feet) etc, Brahma, powerful and
always engaged in doing good to all beings 
spoke to me thus: “O Maharshi!, You have commenced writing this Ramayana
wherein you have brought out the conduct and character of SriRam.   You should not leave this effort until it is
completed in spite of whatever emotions passing through your heart.  By means of this grantha (Ramayana)
people will be able to cross this ocean of samsara quickly in the same
way a sea is crossed by means of a ship. It is only to tell you this that I
have come myself.  Please write this book
for the benefit of the mankind”.
मम पुण्याश्रमात्तस्मात् क्षणादन्तर्धिमागतः
मुहूर्तादभ्युत्थितः प्रोच्चैस्तरंग इव वारिणः ॥१६॥
तस्मिन् प्रयाते भगवत्यहं विस्मयमागतः
पुनस्तत्र भरद्वाजमपृच्छं स्वस्थया धिया ॥१७॥
किमेतद्ब्रह्मणा प्रोक्तं भरद्वाज वदाऽऽशु मे
इत्युक्तेन पुनः प्रोक्तं भरद्वाजेन तेन मे ॥१८॥
एतदुक्तं भगवता यथा रामायणं कुरु
सर्वलोकहितार्थाय संसारार्णवतारकं ॥१९॥
“Brahma disappeared from my holy hermitage as quickly
as waves rise and disappear in the sea. When Brahma had left I was wonder-
struck by what had happened and, composing myself, I asked Bharadwaja ‘ O
Bharadwaj! please repeat to me what Bhrama has told’.  Bharadwaj told me “Brahma wanted you to write
this Ramayana which will help cross the ocean of samsara for the benefit
of all the worlds.”  
मह्यं च भगवन् ब्रूहि कथं संसारसङ्कटे
रामो व्यवहृतो ह्यस्मिन् भरतश्च महामनाः ॥२०॥
शत्रुघ्नो लक्ष्मणश्चापि सीताचापि यशस्विनी
रामानुयायिनस्ते वा मन्त्रिपुत्रा महाधियः ॥२१॥
निर्दु:खितां यथैते तु प्राप्तास्तद्ब्रूहि मे स्फुटं
तथैवाऽहं भविष्यामि ततो जनतया सह ॥२२॥
“Please also tell me how Rama behaved and
conducted  himself in this difficult and
troublesome samsara.  Also tell me
how Satrughna, Lakshmana, the reputed Sita, the followers of Rama, and the wise
sons of the ministers conducted themselves and attained a state of mind devoid
of sorrows.  By following them I and the
common people can attain a similar state of mind devoid of  sorrows and worries.”  
भरद्वाजेन राजेन्द्र वदेत्युक्तोऽस्मि सादरं
यथाकर्तुं विभोराज्ञामहं वक्तुं प्रवृत्तवान् ॥२३॥
शृणु वत्स भरद्वाज यथापृष्टं वदामि ते
श्रुतेन येन सम्मोहमलं दूरे करिष्यसि॥२४॥
तथा व्यवहर प्राज्ञ यथा व्यवहृतः सुखी
सर्वार्थाऽसंसक्तया बुद्ध्या रामो राजीवलोचनः ॥२५॥
लक्ष्मणो भरतश्चैव शत्रुघ्नश्च महामनाः
कौसल्या च सुमित्रा च सीता दशरथस्तथा ॥२६॥
कृतास्त्राश्चाविरोधश्च बोधपारमुपागताः
वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणोऽष्टो तथेतरे ॥ २७॥
धृष्टिर्जयन्तो  भासश्च सत्यो
विजय एव च
विभीषणः सुषेणश्च हनुमानिन्द्रजित्तथा॥२९॥
एतेऽष्टा मन्त्रिणः प्रोक्ताः समनीरागचेतसः
जीवन्मुक्ता महात्मानो यथाप्राप्तानुवर्तिनः ॥३०॥
अपार संसारसमुद्रपाती लब्ध्वा परां युक्तिमुदारसत्त्वः
न शोकमायाति न दैन्यमेति गतज्वरस्तिष्ठति नित्यतृप्तः  ॥३१॥
Valmiki continues “O King! Thus told by Bharadwaja with
due respect, I set about doing what was ordered by Brahma. I said to Bharadwaja
“ O son, Bharadwaja, I shall tell you whatever you asked me hearing which you
will be rid of all delusions.  You
conduct yourself, O wise one!, in the same way as lotus-eyed Rama did with an
unattached mind under all circumstances. Lakshmana, Bharata, the large-hearted
Satrughna, Kausalya, Sumitra, Sita, Dasaratha, purohits of Rama
Vasishtha and Vamadeva and the eight ministers of  Rama and others had attained the highest
knowledge by this means.  The eight
ministers are Dhrishti, Jayanta, Bhasa, SatyavadiVijaya, Vibhishana, Sushena,
Hanuman and Indrajit.  All of them had an
equanimity,  devoid of attachment or
revulsion, and content with whatever came their way.  They were all jeevanmuktas, liberated
souls while still in the embodied state. A large-hearted person of sattwic temperament
who has fallen into this vast ocean of samsara will, by following this
path,  never again feel sorry or
miserable and will ever remain content and free from the feverishness of samsara
     

YOGAVASISHTHAM- VAIRAGYAPRAKARANAM-SARGA 1

               संक्षिप्तयोगवासिष्ठम्
             वैराग्यप्रकरणम्-प्रथमः सर्गः
           (देवदूतद्वारा मोक्षोपायवर्णनम् )
यतः सर्वाणि भूतानि प्रतिभान्ति स्थितानि च
यत्रैवोपशमं यान्ति तस्मै सत्यात्मने नमः ॥१॥
ज्ञाता ज्ञानं तथा ज्ञेयं द्रष्टा दर्शनदृश्यभूः
कर्ता हेतुः क्रिया यस्मात्तस्मै ज्ञप्त्यात्मने नमः ॥२॥
स्फुरन्ति शीकरा यस्य आनन्दस्याऽम्बरेऽवनौ
सर्वेषां जीवनं तस्मै ब्रह्मानन्दात्मने नमः ॥३ ॥
Salutation to that Eternal Truth from which all these
living beings appear, in whom all these reside and in whom they finally find
quiescence. Salutations to that Brahman of the form of absolute pure Knowledge
who is the Knower, the Knowledge and the process of Knowing. Salutations to
that Brahman of the nature of Absolute Bliss
droplets from which pervade the sky and the earth and
infuse life into all beings
.
सुतीक्ष्णो ब्राह्मणः कश्चित् संशयाकृष्टमानसः
अगस्तेराश्रमं गत्वा मुनिं पप्रच्छ सादरम् ॥४॥
भगवन् धर्मतत्त्वज्ञ सर्वशास्त्रविनिश्चित
संशयोऽस्ति महानेकस्त्वमेतं कृपया वद ॥५।
मोक्षस्य कारणं कर्म ज्ञानं वा मोक्षसाधनं
उभयं वा विनिश्चित्य एकं कथय कारणम् ॥६॥
उभाभ्यामेव पक्षाभ्यां यथा खे पक्षिणां गतिः
तथैव ज्ञानकर्माभ्यां जायते परमं पदम् ॥७॥
केवलात् कर्मणा ज्ञानात् नहि मोक्षोऽभिजायते
किन्तूभाभ्यां भवेन्मोक्षः साधनं उभयं विदुः ॥८॥
A brahmin  by
name Sutikshna, assailed by doubts, went to the hermit of Agastya Rishi and reverentially
asked the saint ”O Revered One! you know the very essence of dharma and
you have rightly understood the all the sastras. I have a very great
doubt.  Kindly clear my doubt by your
words. Which is the cause of moksha (liberation) (1)- Karma(Action),
Knowledge or both (Karma and Knowledge)?” 
Saint Agastya says –“Knowledge coupled with Action leads to liberation
just as birds fly in the sky with the help of both of their two wings (not with
one wing alone)”.  Liberation cannot be
attained either by (selfless) Action alone or Knowledge alone.  But it can be attained by (selfless) Action
and Knowledge taken together.  Both these
are instruments for liberation.
अस्मिन्नर्थे पुरावृत्तमितिहासं वदामि ते
कारुण्याख्यः पुरा कश्चिद्ब्राह्मणोऽधीतवेदकः ॥९॥
अग्निवेश्यस्य पुत्रोऽभूत् वेदवेदांगपारगः
गुरोरधीतविद्यः सन्नाजगाम गृहं प्रति ॥१०॥
अनित्यकर्मकृत्तूष्णीं संशयानो गृहे सदा
अग्निवेश्यो विलोक्याऽथ पुत्रं कर्मविवर्जितं ॥११।
प्राह एतद्वचो निन्द्य गुरुः पुत्रं हिताय च
किमेतत् पुत्र कुरुषे पालनं न स्वकर्मणः ॥१२ ॥
अकर्मनिरतः सिद्धिं कथं प्राप्स्यसि तद्वद
कर्मणोऽस्मान्निवृत्तः किं कारणं तन्निवेद्यताम्॥१३॥
यावज्जीवमग्निहोत्रं नित्यं संध्यामुपासयेत्
प्रवृत्तिरूपो धर्मोऽयं श्रुत्या स्मृत्या च चोदितः॥१४॥
In this connection I shall relate to you an old story
about a brahmin named Karunya. He was the son of Agnivesha and after attaining
proficiency in the Vedas and Vedangas,  he returned home but continued to spend time
lazily not doing his prescribed daily karmas.. His father scolded him
and advised “ My son, why are you not performing those daily karmas
ordained in the Vedas for a brahmin.  How
will a person attain his goal if he does not perform the daily rites prescribed
for him? Please tell me why you have turned away from your prescribed karmas
like agnihotra, sandhyopasana  etc. prescribed by the Vedas and the dharma
sastras
 
न धनेन भवेन्मोक्षः कर्मणा प्रजया न वा
त्यागमात्रेण किन्त्वेके यतयोऽश्नन्तिचाऽमृतम् ॥१५॥
इति श्रुत्योर्द्वयोर्मध्ये किं कर्तव्यं मया गुरो
इति सन्दिग्धतां गत्वा तूष्णीं भूतोऽस्मि कर्मणा ॥१६॥
इत्युक्त्वा तात विप्रोऽसौ कारुण्यो मौनमागतः
तथा विप्र सुतं दृष्ट्वा पुनः प्राह गुरुः सुतं ॥१७॥
(Karunya says in reply) “ Sruti also says that
liberation cannot be attained  by
material possessions, by karma (actions) or by progeny. It is by tyaga
(sacrifice, giving up everything) alone that saints attain liberation and
become immortal.  Thus Sruti (Vedas)
prescribes both karma as well as tyaga.  I am assailed by doubts of which of the two I
should follow.  This is the reason for my
I am spending time quietly without doing anything.”  So saying Karunya became silent.  Then the Guru (father) told the son
again (as follows):
शृणु पुत्र कथामेकां तदर्थं हृदयेऽखिलं
मत्तोऽवधार्य पुत्र त्वं यथेच्छसि तथा कुरु ॥१८॥
सुरुचिर्नाम काचित् स्त्री अप्सरोगण उत्तमा
उपविष्टा हिमवतः शिखरे शिखिसंवृते ॥१९॥
स्वर्धुन्योघेन संस्पृष्टे महाघौघविनाशिना
रमन्ते कामसन्तप्ताः किन्नर्यो यत्र किन्नरैः  ॥२०॥
दूतमिन्द्रस्य गच्छन्तं अन्तरिक्षे ददर्श सा
तमुवाच महाभागा सुरुचिश्चाऽप्सरोवरा ॥२१॥
देवदूत महाभाग कुत आगम्यते त्वया
अधुना कुत्र गन्ताऽसि तत्सर्वं कृपया वद ॥२२॥
Agnivesha says “Son!, hear from me a story and
understand its import in your heart. Afterwards you can do whatever you
want.  Suruchi, the best among apsara
women, was seated on a peak of the Himavan surrounded by peacocks and washed by
the waves of the celestial Ganga which washes away all the sins and where
passionate kinnara damsels are engaged in love sport with kinnaras.  Suruchi, the best among apsaras,  saw a messenger of Indra flying overhead and
asked him  “ O Fortunate messenger of
Indra! Please tell me from where you are coming and to which place you are
going?”   
साधु पृष्टं त्वया सुभ्रु यथावत् कथयामि ते
अरिष्टनेमी रजर्षिर्दत्वा राज्यं सुताय वै ॥२३॥
वीतरागः स धर्मात्मा निर्ययौ तपसे वनं
तपश्चरत्यसौ राजा पर्वते गन्धमादने ॥२४॥
कार्यं कृत्वा मया तत्र तत्त आगम्यतेऽधुना
गन्तास्मि पार्श्वे शक्रस्य तं वृत्तन्तं निवेदितुम् ॥२५॥
वृत्तान्तः कोऽभवत्तत्र कथयस्व मम प्रभो
प्रष्टुकामा विनीताऽस्मि नोद्वेगं कर्तुमर्हसि  ॥२६॥
(The messenger of Indra said) “One with pretty
eye-brows! It is good you have asked me; I will tell you what happened.  Rajarshi Arishtanemi entrusted the
kingdom to his son and, devoid of any desire for the pleasures of the senses,
went to the forest for doing penance. The king is doing penance in the
Gandhamadana mountain. Having finished my work there I am coming from there
now.  I am going to report what happened
there to Devendra.  Suruchi asks
the messenger “ Please tell me what happened there.  I want to ask you in all humility. Please do
not be disturbed.”  
शृणु भद्रे यथावृत्तं विस्तरेण वदामि ते
तस्मिन् राज्ञि वने तत्र तपश्चरति दुस्तरम् ॥२७॥
इत्यहं देवराजेन सुभ्रूराज्ञापितस्तदा 
दूतस्त्वं तत्र गच्छाशु गृहीत्वेदं विमानकं ॥२८॥
अप्सरोगणसंयुक्तं नानावादित्रशोभितं
गन्धर्वसिधयक्षैश्च किन्नराद्यैश्च शोभितम् ॥२९॥
तालवेणुमृदंगादि शोभिते गन्धमादने
नानावृक्षसमाकीर्णे गत्वा तस्मिन् गिरौ शुभे ॥३०॥
अरिष्टनेमिं राजानं दूताऽऽरोप्य विमानके
आनय स्वर्गं भोगाय नगरीममरावतीम् ॥३१॥
“O Auspicious One! hear what I say in detail about the
happenings there. When the king was engaged in penance in the forest,  I was ordered by Indra thus: “O messenger!
Take this airplane and go without delay to Gandhamadana  which is inhabited by hordes of apsaras,  gandharvas, siddhas, yakshas and
kinnaras,  where sweet music from different
types of musical instruments pervades and which is full of different types of
trees and plants.”
इत्याज्ञां प्राप्य शक्रस्य  गृहीत्वा
तद्विमानकं
सर्वोपस्करसंयुक्तं तस्मिन्नद्रावहं ययौ ॥३२॥
आगत्य पर्वते तस्मिन् राज्ञो गत्वाऽऽश्रमं मया
निवेदिता महेन्द्रस्य सर्वाज्ञाऽरिष्टनेमये ॥३३॥
इति मद्वचनं श्रुत्वा संशयानोऽवदच्छुभे
प्रष्टुमिच्छामि दूत त्वां तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥३४॥
गुणा दोषाश्च के तत्र स्वर्गे वद ममाग्रतः
ज्ञात्वा स्थितिं तु तत्रत्यां करिष्येऽहं यथारुचि ॥३५॥
Thus
ordered by Indra, I took that well-furnished airplane and went to the
hermitage of the Rajarshi in the mountain and conveyed to him whatever
was ordered by Indra.  Having
heard my words he said,  with a hint of
doubt in his words “O messenger! I want to ask you something which you should
answer. Tell me what are the good things in heaven and what are bad.  After knowing the state of affairs there I
will act according to my liking.”
स्वर्गे पुण्यस्य सामग्र्या भुज्यते परमं सुखं
उत्तमेन तु पुण्येन प्राप्नोति स्वर्गमुत्तमं  ॥३६॥
मध्यमेन तथा मध्यः स्वर्गो भवति नाऽन्यथा
कनिष्ठेन तु पुण्येन स्वर्गो भवति तादृशः ॥३७॥
परोत्कर्षासहिष्णुत्वं स्पर्धा  चैव
समैश्च तैः
कनिष्ठेषु च सन्तोषो यावत् पुण्यक्षयो भवेत् ॥३८॥
क्षीणे पुण्ये विशन्त्येतं मर्त्यलोकं च मानवाः
इत्यादिगुणदोषाश्च स्वर्गे राजन्नवस्थिताः ॥३९॥
The messenger replies “ In Heaven one enjoys the
greatest of pleasures as reward for punya (meritorious deeds).  For the best punya one enjoys the best
of pleasures, medium punya begets medium joys and  the least of punya is rewarded with
only commensurate levels of pleasures.  The denizens of heaven are envious of those
who are above themselves in terms pleasures and comforts.  Similarly there is rivalry and competition
among equals. And there is satisfaction in some on seeing that they are better
off than those who are less fortunate than themselves.  This continues until the stock of punya is
exhausted when they take birth again in the world of humans.  This is what is good and bad in heaven”. 
इति श्रुत्वा वचो भद्रे स राजा प्रत्यभाषत
नेच्छामि देवदूताऽहं स्वर्गमीदृग्विधं फलं ॥४०॥
अतः परं महोग्रं च तपः कृत्वा कलेवरं
त्यक्ष्यामहमशुद्धं हि जीर्णां त्वचमिवोरगः ॥४१॥
देवदूत विमानेदं गृहीत्वा त्वं यथाऽऽगतः
तथा गच्छ महेन्द्रस्य सन्निधौ त्वं नमोऽस्तु ते ॥४२॥
इत्युक्तोऽहं गतो भद्रे शक्रस्याऽग्रे निवेदितुं
यथावृत्तं नेवेद्याऽथ महदाश्चर्यतां गतः ॥४३॥  
Having heard the words of the messenger the king
replied  “I do not want a heaven which
gives this kind of fruits (pleasures). I shall do more intense penance and
leave this body just as a snake discards its decayed outer skin. O messenger of
Indra! You take this airplane and go back to Indra the same way you came here;
salutations to you.”
पुनः प्राह महेन्द्रो मां श्लक्ष्णं मधुरया गिरा
दूत गच्छ पुनस्तत्र तं राजानं नयाऽऽश्रमं ॥ ४४॥
वाल्मीकेर्ज्ञातत्त्वस्य स्वबोधार्थं विरागिणं
सन्देशं मम वाल्मीकेर्महर्षेस्त्वं निवेदय  ॥४५॥
महर्षे त्वं विनीताय राज्ञेऽस्मै वीतरागिणे
न स्वर्गमिच्छते तत्त्वं प्रबोधय  महामुने
॥४६॥
तेन संसारदु:खार्तो मोक्षमेष्यति च क्रमात्
इत्युक्त्वा देवराजेन प्रेषितोऽहं तदन्तिके ॥४७॥
Messenger of Indra says 
“Devendra then told me in soft and sweet words O messenger! You go back
and take this king to the hermitage of Valmiki who has known the Highest Truth
so that the former is enlightened about his own Self.  You convey my message “O Maharshi Valmiki ! impart
to this king,  who is full of humility
and devoid of desires, the knowledge of Tattwa,  the Ultimate Reality.”    
मयाऽऽगत्य पुनस्तत्र संज्ञा वल्मीकजन्मने
निवेदितो महेन्द्रस्य राज्ञा मोक्षस्य साधनम् ॥४८॥
ततो वल्मीकजन्माऽसौ राजानं समपृच्छत
अनामयमतिप्रीत्या कुशलप्रश्नवार्तया ॥४९॥
भगवन् धर्मतत्वज्ञ ज्ञातज्ञेय विदांवर
कृतार्थोऽहं भवद्दृष्ट्या तदेव कुशलं मम ॥५०॥
भगवन् प्रष्टुमिच्छामि तदविघ्नेन मे वद
संसारबन्धदु:खार्तिं कथं मुञ्चामि तद्वद  ॥५१॥
I then went to back and took the King to Maharshi
Valmiki and delivered the message of Indra. 
The king asked Valmiki about the means of attaining moksha or
liberation.  The Maharshi affectionately enquired
about the welfare of the King. In reply the king said “O Bhagavan ! you
know about all the dharmas.  You are
foremost among those who have known all that is to be known. My life has been
fulfilled by seeing you and that itself is my welfare. I want to ask you how I
can get rid of the sorrows and miseries arising out of bondage in this samsara.”
शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि रामायणमखण्डितं
श्रुत्वाऽवधार्य यत्नेन जीवन्मुक्तो भविष्यसि ॥५२॥
वसिष्ठरामसंवादं  मोक्षोपायकथां
शुभां
ज्ञातस्वभावो राजेन्द्र वदामि श्रूयतां बुध ॥५३॥
को रामः कीदृशः कस्य बद्धो वा मुक्त एव वा
एतन्मे निश्चितं ब्रूहि ज्ञानं तत्त्वविदां वर ॥५४॥
Maharshi “O King! hear from me the complete story of
Rama and ponder over its meaning with diligence.  You will become a jeevanmukta, a
liberated soul while still in the embodied state. Since I know your innate
tendencies and tastes which are auspicious and since you are wise I shall
relate to you Ramayana in the form of a discourse between Vasishtha and Rama
regarding the means of attaining moksha, liberation.  The Kings asks the Rishi “ Who is this Rama?  What kind of a person is he?  To whom we can relate him? Whether he is
bound to this samsara or is he a liberated soul? O the best among the
knowers of Brahman (Ultimate Reality)!Kindly enlighten me on these questions.”
 
शापव्याजवशादेव रजवेषधरो हरिः
आहृताज्ञानसंपन्नः किञ्चित्ज्ञोसावभूत्प्रभुः ॥५५॥
चिदानन्दस्वरूपे हि रामे चैतन्यविग्रहे
शापस्य कारणं ब्रूहि कः शप्ता चेति मे वद ॥५६॥
सनत्कुमारो निष्काम अवसद् ब्रह्मसद्मनि
वैकुण्ठादागतो विष्णुस्त्रैलोक्याधिपतिः प्रभुः ॥५७॥
ब्रह्मणा पूजितस्तत्र सत्यलोकनिवासिभिः
विना कुमारं तद्दृष्ट्वा ह्युवाच प्रभुरीशरः ॥५८॥
सनत्कुमार स्तब्धोऽसि निष्कामो गर्वचेष्टया
अतस्त्वं भव कामार्तः शरजन्मेति नामतः   ॥५९॥
तेनाऽपि शपितो विष्णुः सर्वज्ञत्वं तवास्ति यत्
किञ्चित्काल इदं त्यक्त्वा त्वमज्ञानी भविष्यसि ॥६०॥
Maharshi tells the king that Hari (Mahavishnu), on the
pretext of making true the curses (of his devotees), incarnated in human form
as Rama, and though omniscient, took on the role of one with diminished
knowledge.  The King asks the Maharshi
the reason for the curse on Rama who is of the nature of Absolute Pure
Knowledge (Consciousness). Maharshi replies “Once Vishnu visited Satyaloka, the
abode of Brahma. He was worshipped by Brahma and others of Satyaloka. But Sanatkumara,
who had conquered all his desires and lived in the house of Brahma did not
participate in honouring Vishnu. Mahavishnu cursed him for his supercilious
conduct saying that he would become passionately in love as sarajanma by name. Sanatkumara
also cursed Vishnu, though omniscient, would for some time become one with
limited Knowledge.   
भृगुर्भार्यां हतां दृष्ट्वा ह्युवाच क्रोधमूर्च्छितः
विष्णो युवाऽपि भार्याया वियोगो हि भविष्यति ॥६१॥
वृन्दया शपितो विष्णुः छलनं कृतवत्यया
अतस्त्वं स्त्रीवियोगं तु वचनान्मम यास्यसि ॥६२॥
भार्या हि देवदत्तस्य पयोष्णीतीरसंस्थिता
नृसिंहवेषधृग्विष्णुं दृष्ट्वा पंचत्वमागता ॥६३॥
तेन शप्तो हि नृहरिर्दुखार्तः स्त्रीवियोगतः
तवाऽपि भार्यया सार्धं वियोगो हि भविष्यति ॥६४॥
भृगुणैवं कुमारेण शापितो देवशर्मणा
वृन्दया शापितो विष्णुस्तेन मानुष्यतां गतः ॥६५॥
एतत्ते कथितं सर्वं शापव्याजस्यकारणं
इदानीं वच्मि तत्सर्वं सावधानमतिः शृणु॥ ६६॥

“Once the wife of maharshi Bhrigu was killed by
vishnu’s chakra. Bhrigu cursed Vishnu saying that the latter would also experience,
for some time,  the pain of separation
from his wife (Sita in his incarnation as Rama). Vrinda, duped by Vishnu, also
cursed the latter that he would suffer separation from his wife.  Wife of Devadatta, on the banks of Payoshni,
was frightened to death by the sight of Nrisimha incarnation of Vishnu.
Devadutta likewise cursed Vishnu to suffer separation from wife.  Because of all these curses of Bhrigu,
Sanatkumara, Devasharma, Vrinda etc Vishnu had to take birth in the world of
humans. I have explained to you the reasons why the pretext of curse(
शापव्याज) arose.  I will
now explain to you everything in detail. 
Hear me with full concentration of your mind. 

SRI DURGA MANASAPUJA

             श्रीदुर्गामानसपूजा
उद्यच्चन्दनकुङ्कुमारुणपयोधाराभिराप्लावितां
 नानानर्घ्यमणिप्रवालघटितां दत्तां गृहाणाम्बिके।
आमृष्टां सुरसुन्दरीभिरभितो हस्ताम्बुजैर्भक्तितो
 मातः सुन्दरि भक्तकल्पलतिके श्रीपादुकामादरात्॥१॥
देवेन्द्रादिभिरर्चितं सुरगणैरादाय सिंहासनं
  चञ्चत्काञ्चनसंचयाभिरचितं चारुप्रभाभास्वरम्।
एतच्चम्पककेतकीपरिमलं तैलं महानिर्मलं
  गन्धोद्वर्तनमादरेण तरुणीदत्तं गृहाणाम्बिके॥२॥
पश्चाद्देवि गृहाण शम्भुगृहिणि श्रीसुंदरि प्रायशो
  गन्धद्रव्यसमूहनिर्भरतरं धात्रीफलं निर्मलम्।
तत्केशान् परिशोध्य कङ्कतिकया मन्दाकिनी स्रोतसि
  स्नात्वा प्रोज्ज्वलगन्धकं भवतु हे श्रीसुन्दरि त्वन्मुदे ॥३॥
सुराधिपतिकामिनी करसरोजनालीधृतां
  सचन्दनसकुङ्कुमागुरुभरेण विभ्राजिताम्।
महापरिमलोज्ज्वलां सरसशुद्धकस्तूरिकां
  गृहाण वरदायिनि त्रिपुरसुन्दरि श्रीपदे ॥४॥
गन्धर्वामरकिन्नरप्रियतमासन्तानहस्ताम्बुज-
  प्रस्तारैर्ध्रियमाणमुत्तमतरं
काश्मीरजापिञ्जरम्।
मातर्भास्वरभानुमण्डललसत्कान्तिप्रदानोज्ज्वलं
  चैतन्निर्मलमातनोतु
वसनं श्रीसुन्दरि त्वन्मुदम्॥५॥
स्वर्णकल्पितकुण्डले श्रुतियुगे  हस्ताम्बुजे मुद्रिका
  मध्ये सारसना नितम्बफलके
मञ्जीरमङ्घ्रिद्वये।
हारो वक्षसि कङ्कणौ क्वणरणत्कारौ करद्वन्द्वके
  विन्यस्तं मुकुटं
शिरस्यनुदिनं दत्तोन्मदं स्तूयताम् ॥६॥
ग्रीवायां धृतकान्तिकान्तपटलं ग्रैवेयकं सुन्दरं
  सिन्दूरं विलसल्ललाटफलके
सौन्दर्यमुद्राधरम्।
राजत्कज्जलमुज्ज्वलोत्पलदलश्रीमोचने लोचने
  तद्दिव्यौषधिनिर्मितं
रचयतु श्रीशाम्भवि श्रीपदे ॥७॥
अमन्दतरमन्दरोन्मथितदुग्धसिन्धूद्भवं
  निशाकरकरोपमं त्रिपुरसुन्दरि
श्रीपदे।
गृहाण मुखमीक्षितुं मुकुरबिम्बमाविद्रुमै-
  र्विनिर्मितमघच्छिदे
रतिकराम्बुजस्थायिनम्॥८॥
कस्तूरीद्रवचन्दनागुरुसुधाधाराभिराप्लावितं
  चञ्चच्चम्पकपाटलादिसुरभिद्रव्यैः
सुगन्धीकृतम्।
देवस्त्रीगणमस्तकस्थितमहारत्नादिकुम्भव्रजै-
  रम्भः शाम्भवि संभ्रमेण
विमलं दत्तं गृहाणाम्बिके॥९॥
कल्हारोत्पलनागकेसरसरोजाख्यावलीमालती-
  मल्लीकैरवकेतकादिकुसुमै
रक्ताश्वमारादिभिः।
पुष्पैर्माल्यभरेण वै सुरभिणा नानारसस्रोतसा
  ताम्राम्भोजनिवासिनीं
भगवतीं श्रीचण्डिकां पूजये ॥१०॥
 मांसीगुग्गुलुचन्दनागुरुरजः
कर्पूरशैलेयजै-
  र्माध्वीकैः सहकुङ्कुमैः
सुरचितैः सर्पिर्भिरामिश्रितैः।
सौरभ्यस्थितिमन्दिरे मणिमये पात्रे भवेत् प्रीतये
  धूपोऽयं सुरकामिनीविरचितः
श्रीचण्डिके त्वन्मुदे ॥११॥
घृतद्रवपरिस्फुरद्रुचिररत्नयष्ट्यान्वितो
  महातिमिरनाशनः सुरनितम्बिनी
निर्मितः।
सुवर्णचषकस्थितः शघनसारवर्त्यान्वित-
  स्तव त्रिपुरसुन्दरि
स्फुरति देवि दीपो मुदे ॥१२॥
जातीसौरभनिर्भरं रुचिकरं शाल्योदनं निर्मलं
  उक्तं हिङ्गुमरीचजीरसुरभिद्रव्यान्वितैर्व्यञ्जनैः।
पक्वान्नेन सपायसेन मधुना दध्याज्यसंमिश्रितं
 नैवेद्यं सुरकामिनीविरचितं
श्रीचण्डिके त्वन्मुदे ॥१३॥
लवङ्गकलिकोज्ज्वलं बहुलनागवल्लीदलं
  सजातिफलकोमलं सघनसारपूगीफलम्।
सुधामधुरिमाकुलं रुचिररत्नपात्रस्थितं
  ग्रुहाण मुखपङ्कजे
स्फुरितमम्ब ताम्बूलकम् ॥१४॥
शरत्प्रभवचन्द्रमास्फुरितचन्द्रिकासुन्दरं
  गलत्सुरतरङ्गिणीललितमौक्तिकाडम्बरम्।
गृहाण नचकाञ्चनप्रभवदण्डखण्डोज्ज्वलं
  महात्रिपुरसुन्दरि
प्रकटमातपत्रं महत् ॥१५॥
मातस्त्वन्मुदमातनोतु सुभगस्त्रीभिः सदाऽऽन्दोलितं
  शुभ्रं चामरमिन्दुकुन्दसदृशं
प्रस्वेददुःखापहम्।
सद्योऽगस्त्यवसिष्ठनारदशुकव्यासादिवाल्मीकिभिः
  स्वे चित्ते क्रियमाण
एव कुरुतां शर्माणि वेदध्वनिः॥१६॥
स्वर्गाङ्गणे वेणुमृदङ्गशङ्खभेरीनिनादैरुपगीयमाना
कोलाहलैराकलिता तवास्तु विद्याधरीनृत्यकलासुखाय।॥१७॥
देवि भक्तिरसभावितवृत्ते प्रीयतां यदि कुतोऽपि लभ्यते।
तत्र लौल्यमपि सत्फलमेकं जन्मकोटिभिरपीह न लभ्यम् ॥१८॥
एतैः षोडशभिः पद्यैरुपचारोपकल्पितैः
यः परां  देवतां स्तौति
स तेषां फलमाप्नुयात् ॥१९॥

MRITYUNJAYA ASHTOTTARA SATANAMAVALI

   मृत्युञ्जयाष्टोत्तरशतनामावलिः
Prefix ’ओं’ and suffix ’नमः’
to each name 
ओं भगवते
नमः
      
सदाशिवाय
      
सकलतत्त्वात्मकाय
      
सर्वमन्त्ररूपाय
      
सर्वयन्त्राधिष्ठिताय
      
सर्वतन्त्रस्वरूपाय      
      
तत्त्वविदूराय
      
ब्रह्मरुद्रावतारिणे
       नीलकण्ठाय 
     
पार्वतीप्रियाय                       १०
   सोमसूर्याग्निलोचनाय 
         भस्मोद्धूलितविग्रहाय
   महामणिमकुटधारणाय
   माणिक्यभूषणाय
      
सृष्टिस्थितिप्रलयकालरुद्रावताराय
      
दक्षाध्वरध्वंसकाय
      
महाकालभेदकाय
   मूलाधारैकनिलयाय   
      
तत्त्वातीताय
      
गङ्गाधराय                        २०
        
सर्वदेवाधिदेवाय
        
वेदान्तसाराय
        
त्रिवर्गसाधनाय
        
अनेककोटिब्रह्माण्डनायकाय
        
अनन्तादिनागकुलभूषणाय
    प्रणवस्वरूपाय
        
चिदाकाशाय
        
आकाशादिस्वरूपाय                    
           ग्रहनक्षत्रमालिने
        
सकलाय                         ३०
        
कलङ्करहिताय
    सकललोकैककर्त्रे
       
 सकललोकैकभर्त्रे
     
   सकललोकैकसंहर्त्रे
        
सकलनिगमगुह्याय
        
सकलवेदान्तपारगाय
        
सकललोकैकवरप्रदाय
        
सकललोकैकशंकराय               
    शशाङ्कशेखराय                  
    शाश्वतनिजावासाय                  ४०                     
         
           निराभासाय                 
      
 निरामयाय
        
निर्लोभाय
    निर्मोहाय
        
निर्मदाय
    
    निश्चिन्ताय
        
निरहंकराय
        
निराकुलाय
        
निष्कलङ्काय                     
  
  
      निर्गुणाय                    ५०            
    
   
    निष्कामाय                       
   
    निरुपप्लवाय
         
निरवद्याय
         
निरन्तराय
         
निष्कारणाय
         
निरातङ्काय
         
निष्प्रपञ्चाय
         
निस्सङ्गाय
         
निर्द्वन्द्वाय                       
       
  निराधाराय                       ६०      
          
   
     
     नीरोगाय                         
     निष्क्रोधाय
            निर्गमाय
            निर्भयाय
            निर्विकल्पाय
            निर्भेदाय
     निष्क्रियाय
           निस्तुलाय
           निस्संशयाय                    
           निरञ्जनाय                      ७०                 
             
             निरुपमविभवाय             
     नित्यशुद्धबुद्धपरिपूर्णाय    
           नित्याय
     शुद्धाय     
           बुद्धाय
           परिपूर्णाय
           सच्चिदानन्दाय
     अदृश्याय
           परमशान्तस्वरूपाय          
     तेजोरूपाय                       ८०  
             
           तेजोमयाय                 
           महारौद्राय
            भद्रावताराय
            महाभैरवाय
            कल्पान्तकाय
     कपालमालाय
           खट्वाङ्गाय
            खड्गपाशाङ्कुशधराय
            डमरुत्रिशूलचापधराय        
           बाणगदाशक्तिभिण्डिपालधराय         ९०
    तोमरमुसलमुद्गरधराय                
        
पट्टिशपरशुपरिघाधराय
    भुशुण्डिचिताग्निचक्राद्यायुधधराय
        
भीषणाकारसहस्रमुखाय
        
विकटाट्टहासविस्फारिताय
    ब्रह्माण्डमण्डलाय  
         
नागेन्द्रकुण्डलाय
         
नागेन्द्रहाराय
         
नागेन्द्रवलयाय              
      
   नागेन्द्रचर्मधराय                   १००              
          नागेन्द्राभरणाय     
     
    त्र्यम्बकाय                           
     त्रिपुरान्तकाय
          विरूपाक्षाय
          विश्वेश्वराय
          विश्वरूपाय
     विश्वतोमुखाय     
          मृत्युञ्जयाय                      १०८

SANAISHCHARA ASHTOTTARA SATANAMAVALI

शनैश्चराष्टोत्तरशतनामावलिः
Prefix ‘ओं’ and
suffix ‘नमः’ to the names
ओं शनैश्चराय नमः
   शान्ताय
   सर्वाभीष्टप्रदायिने
   शरण्याय
   वरेण्याय
   सर्वेशाय
   सौम्याय
   सुरवन्द्याय
   सुरलोकविहारिणे
   सुखासनोपविष्टाय                   १०
  
   सुन्दराय
   घनाय
   घनरूपाय
   घनाभरणधारिणे
   घनसारविलेपनाय
   खद्योताय
   मन्दाय
   मन्दचेष्टाय
   महनीयगुणात्मने
   मर्त्यपावनपादाय                    २०                      
   महेशाय
   छायापुत्राय
   शर्वाय
   दशतूणीरधारिणे
   चरस्थिरस्वभावाय
   चञ्चलाय
   नीलवर्णाय
   नित्याय
   नीलाञ्जननिभाय
   नीलाम्बरविभूषाय                   ३०  
   निश्चलाय
   वेद्याय
   विधिरूपाय
   विरोधाधारभूमये
   भेदास्पदस्वभावाय
   वज्रदेहाय
   वैराग्यदाय
   वीराय
   वीतरोगभयाय
   विपत्परंपरेशाय                     ४०
   विश्ववन्द्याय
   गृध्रवाहाय
   गूढाय
   कूर्माङ्गाय
   कुरूपिणे
   कुत्सिताय
   गुणाढ्याय
   गोचराय
   अविद्यामूलनाशनाय
   विद्याविद्यास्वरूपिणे                  ५०
   आयुष्यकारणाय
   आपदुद्धर्त्रे
   विष्णुभक्ताय
   वशिने
   विविधागमवेदिने
   विधिस्तुत्याय
   वन्द्याय
   विरूपाक्षाय
   वरिष्ठाय
   गरिष्ठाय                          ६०
   वज्राङ्कुशधराय
   वरदाभयहस्ताय
   वामनाय
   ज्येष्ठापत्नीसमेताय
   श्रेष्ठाय
   मितभाषिणे
   कष्टौघनाशकर्त्रे
   पुष्टिदाय
   स्तुत्याय
   स्तोत्रगम्याय                       ७०
   भक्तिवश्याय
   भानवे
   भानुपुत्राय
   भव्याय
   पावनाय
   धनुर्मण्डलसंस्थाय
   धनदाय
   धनुष्मते
   तनुप्रकाशदेहाय
   तामसाय                          ८०
   अशेषजनवन्द्याय
   विशेषबलदायिने
   वशीकृतजनेशाय
   पशूनां पतये
   खेचराय
   खगेशाय
   घननीलाम्बराय
   काठिन्यमानसाय
   आर्यगण्स्तुत्याय
   नीलछत्राय                        ९०
   नित्याय
   निर्गुणाय
   गुणात्मने
   निरामयाय
   नन्द्याय                             
   वन्दनीयाय 
   धीराय
   दिव्यदेहाय
   दीनार्तिहरणाय
   दैत्यनाशकराय                     १००
   आर्यजनगण्याय
   क्रूराय
   क्रूरचेष्टाय
   कामक्रोधकराय
   कलत्रपुत्रशत्रुत्वकारणाय
   परिपोषितभक्ताय
   परभीतिहराय

   भक्तसंघमनोभीष्टफलदाय
             १०८                                                                                              

SUKRASHTOTTARA SATANAMAVALI

         शुक्राष्टोत्तरशतनामावलिः
Prefix ‘ओं’ and
suffix ‘नमः’ to the names
ओं शुक्राय नमः
   शुचये
   शुभगुणाय
   शुभदाय
   शुभलक्षणाय
   शोभनाक्षाय
   शुभ्रवाहाय
   शुद्धस्फटिकभास्वराय
   दीनार्तिहारकाय
   दैत्यगुरवे                         १०   
  
    देवाभिवन्दिताय
    काव्यासक्ताय
    कामपालाय
    कवये
    कल्याणदायकाय
    भद्रमूर्तये
    भद्रगुणाय
    भार्गवाय
    भक्तपालनाय
    भोगदाय                              २०
  
    भुवनाध्यक्षाय
    भुक्तिमुक्तिफलप्रदाय
    चारुशीलाय
    चारुरूपाय
    चारुचन्द्रनिभाननाय
    निधये
    निखिलशास्त्रज्ञाय
    नीतिविद्याधुरन्धराय
    सर्वलक्षणसंपन्नाय
    सर्वावगुणवर्जिताय                       ३०
    समानाधिकनिर्मुक्ताय
    सकलागमपारगाय
    भृगवे
    भोगकराय
    भूमिसुरपालनतत्पराय
    मनस्विने
    मानदाय
    मान्याय
    मायातीताय
    महायशसे                             ४०
    बलिप्रसन्नाय
    अभयदाय
    बलिने
    सत्यपराक्रमाय    
    भवपाशपरित्यागाय
    बलिबन्धविमोचकाय
    घनाशयाय
    घनाध्यक्षाय
    कम्बुग्रीवाय
    कलाधराय                             ५०
    कारुण्यरससंपूर्णाय
    कल्याणगुणवर्धनाय
    श्वेतांबराय
    श्वेतवपुषे
    चतुर्भुजसमन्विताय
    अक्षमालाधराय
    अचिन्त्याय
    अक्षीणगुणभासुराय
    नक्षत्रगणसञ्चाराय
    नयदाय                              ६०
    नीतिमार्गदाय
    वर्षप्रदाय
    हृषीकेशाय
    क्लेशनाशकराय
    कवये
    चिन्तितार्थप्रदाय
    शान्तमतये
    चित्तसमाधिकृते
    आधिव्याधिहराय
    भूरिविक्रमाय                           ७०
    पुण्यदायकाय
    पुराणपुरुषाय
    पूज्याय
    पुरुहूतादिसन्नुताय
    अजेयाय
     
    विजितारातये
    विविधाभरणोज्ज्वलाय
    कुन्दपुष्पप्रतीकाशाय
    मन्दहासाय
    महामतये                             ८०
    मुक्ताफलसमानाभाय
    मुक्तिदाय        
    मुनिसन्नुताय
    रत्नसिंहासनारूढाय
    रथस्थाय
    रजतप्रभाय
    सूर्यप्राक्देशसञ्चाराय
    सुरशत्रुसुहृदे
    कवये
    तुलावृषभराशीशाय                       ९०
    दुर्धराय
    धर्मपालकाय
    भाग्यदाय
    भव्यचारित्राय
    भवपाशविमोचकाय
    गौडदेशेश्वराय
    गोप्त्रे
    गुणिने
    गुणविभूषणाय
    ज्येष्ठानक्षत्रसंभूताय                      १००
     ज्येष्ठाय
     श्रेष्ठाय
     शुचिस्मिताय
     अपवर्गप्रदाय
     अनन्ताय
     सन्तानफलदायकाय
     सर्वैश्वर्यप्रदाय

     सर्वगीर्वाणगणसन्नुताय                  १०८            

CHANDRASHTOTTARA SATANAMAVALI

चन्द्राष्टोत्तरशतनामावलिः
Prefix ओं  and suffix नमः after
each name
ओं श्रीमते नमः
   शशधराय
   चन्द्राय
   ताराधीशाय
   निशाकराय
   सुधानिधये
   सदाराध्याय
   सत्पतये
   साधुपूजिताय
   जितेन्द्रियाय                       १०
   जयोद्योगाय
   ज्योतिश्चक्रप्रवर्तकाय
   विकर्तनानुजाय
   वीराय
   विश्वेशाय
   विदुषां पतये
   दोषाकराय
   दुष्टदूराय
   पुष्टिमते
   शिष्टपालकाय                      २०
   अष्टमूर्तिप्रियाय
   अनन्ताय
   कष्टदारुकुठारकाय
   स्वप्रकाशाय
   प्रकाशात्मने
   द्युचराय
   देवभोजनाय
   कलाधराय
   कालहेतवे
   कामकृते                          ३०
   कामदायकाय
   मृत्युसंहारकाय
   अमर्त्याय
   नित्यानुष्ठानदायकाय
   क्षपाकराय
   क्षीणपापाय
   क्षयवृद्धिसमन्विताय
   जैवातृकाय
   शुचये
   शुभ्राय                           ४०
   जयिने
   जयफलप्रदाय
   सुधामयाय
   सुरस्वामिने
   भक्तानामिष्टदायकाय
   भुक्तिदाय
   मुक्तिदाय
   भद्राय  
   भक्तदारिद्र्यभञ्जनाय
   सामगानप्रियाय                     ५०
   सर्वरक्षकाय
   सागरोद्भवाय
   भयान्तकृते
   भक्तिगम्याय
   भवबन्धविमोचकाय
   जगत्प्रकाशकिरणाय 
   जगदानन्दकारणाय
   निस्सपत्नाय
   निराहाराय
   निर्विकाराय                        ६०
   निरामयाय
   भूछायाऽऽच्छादिताय
   भव्याय
   भुवनप्रतिपालकाय
   सकलार्तिहराय
   सौम्यजनकाय
   साधुवन्दिताय
   सर्वागमज्ञाय
   सर्वज्ञाय
   सनकादि मुनिस्तुत्याय               ७०
   सितछत्रध्वजोपेताय
   सिताङ्गाय
   सितभूषणाय
   श्वेतमाल्याम्बरधराय
   श्वेतगन्धानुलेपनाय
   दशाश्वरथसंरूढाय
   दण्डपाणये
   धनुर्धराय
   कुन्दपुष्पोज्ज्वलाकाराय
   नयनाब्जसमुद्भवाय
              ८०
   आत्रेयगोत्रजाय
   अत्यन्तविनयाय
   प्रियदायकाय
   करुणारससंपूर्णाय
   कर्कटप्रभवे
   अव्ययाय
   चतुरश्रासनारूढाय
   चतुराय
   दिव्यवाहनाय
   विवस्वन्मण्डलाज्ञेयवासाय          ९०
   वसुसमृद्धिदाय
   महेश्वरप्रियाय
   दान्ताय
   मेरुगोत्रप्रदक्षिणाय
   ग्रहमण्डलमध्यस्थाय
   ग्रसितार्काय
   ग्रहाधिपाय
   द्विजराजाय
   द्युतिलकाय
   द्विभुजाय                     १००
   द्विजपूजिताय
   औदुंबरनगावासाय
   उदाराय
   रोहिणीपतये
   नित्योदयाय
   मुनिस्तुत्याय
   नित्यानन्दफलप्रदाय
   सकलाह्लादनकराय
   पलाशसमित्प्रियाय             १०९ 
 

        

GURU ASHTOTTARA SATANAMAVALI

     गुर्वष्टोत्तरशतनामावलिः
Prefix ‘ओं’ and
suffix ‘नमः’ to the names
ओं गुरवे नमः
       
गुणाकराय
    गोप्त्रे
    गोचराय
    गोपतिप्रियाय
    गुणिने
    गुणवतां श्रेष्ठाय
    गुरूणां गुरवे
    अव्ययाय
    जेत्रे                       १०
    जयन्ताय
    जयाय
    जीवाय
    अनन्ताय
    जयावहाय
    आङ्गिरसाय
    अध्वरासक्ताय
    विविक्ताय
    अध्वरकृत्पराय
    वाचस्पतये                  २०
    वशिने
    वश्याय
    वरिष्ठाय
    वाग्विचक्षणाय
    चित्तशुद्धिकराय
    श्रीमते
    चैत्राय
    चित्र शिखण्डिजाय
    बृहद्रथाय
    बृहद्भानवे                   ३०
    बृहस्पतये
    अभीष्टदाय
    सुराचार्याय     
    सुराराध्याय
    सुरकार्यकृतोद्यमाय
    गीर्वाणपोषकाय
    धन्याय
    गीष्पतये
    गिरिशाय
    अनघाय                         ४०
    तीव्राय
    धिषणाय
    दिव्यभूषणाय
    देवपूजिताय
    धनुर्धराय
    दैत्यहन्त्रे
    दयासाराय
    दयाकराय
    दारिद्र्यनाशनाय
    धन्याय                     ५०
    दक्षिणायनसंभवाय
    धनुर्मीनाधिपाय
    देवाय
    धनुर्बाणधराय
    हरये
    अङ्गिरोवर्षसञ्जाताय
    अङ्गिरःकुलसंभवाय
    सिन्धुदेशाधिपाय
    धीमते
    स्वर्णकायाय                 ६०
    चतुर्भुजाय
    हेमाङ्गदाय
    हेमवपुषे
    हेमभूषणभूषिताय
    पुष्यनाथाय
    पुष्यरागमणिमण्डनमण्डिताय
    काशपुष्पसमानाभाय
    इन्द्राद्यमरसंघपाय
    असमानबलाय
    सत्त्वगुणसंपद्विभावसवे             ७०
    भूसुराभीष्टदाय
    भूरियशसे
    पुण्यविवर्धनाय
    धर्मरूपाय                                      
   
    धनाध्यक्षाय
                                   
    धनदाय
    धर्मपालनाय
    सर्ववेदार्थतत्त्वज्ञाय
    सर्वापद्विनिवारकाय                
    सर्वपापप्रशमनाय                  ८०   
   
    स्वमतानुगतामराय
    ऋग्वेदपारगाय
    ऋक्षराशिमार्गप्रचारकाय
    सदानन्दाय
    सत्यसन्धाय
    सत्यसङ्कल्पमानसाय
    सर्वागमज्ञाय
    सर्वज्ञाय
    सर्ववेदान्तविदे               
     ब्रह्मपुत्राय                         ९०
     
    ब्राह्मणेशाय
    ब्रह्मविद्याविशारदाय
    समानाधिकनिर्मुक्ताय
    सर्वलोकवशंवदाय
    ससुरासुरगन्धर्ववन्दिताय
    सत्यभाषणाय
    बृहस्पतये
    सुराचार्याय
    दयावते
    शुभलक्षणाय                 १००
 
   
     लोकत्रयगुरवे
     श्रीमते
     सर्वगाय
     सर्वतोविभवे
     सर्वेश्वराय
     सर्वदा तुष्टाय
     सर्वदाय

     सर्वपूजिताय                     १०८   

SURYA ASHTOTTARA SATANAMAVALI

  सूर्याष्टोत्तरशतनामावलिः
Prefix ‘ओं’ and suffix ’नमः’
ओं अरुणाय नमः
   शरण्याय
   करुणारससिन्धवे
   असमानबलाय
   आर्तरक्षकाय
   आदित्याय
   आदिभूताय
   अखिलागमवेदिने
   अच्युताय
   अखिलज्ञाय                        १०
   अनन्ताय
   इनाय
   विश्वरूपाय
   इज्याय
   इन्द्राय
   भानवे
   इन्दिरामन्दिराप्ताय
   वन्दनीयाय
   ईशाय
   सुप्रसन्नाय                        २०
   सुशीलाय
   सुवर्चसे
   वसुप्रदाय
   वसवे
   वासुदेवाय
   उज्ज्वलाय
   उग्ररूपाय
   ऊर्ध्वगाय
   विवस्वते
   उद्यत्किरणजालाय                   ३०
   हृषीकेशाय
   ऊर्जस्वलाय
   वीराय
   निर्जराय
   जयाय
   ऊरुद्वयविनिर्मुक्तनिजसारथये
   ऋषिवन्द्याय
   रुग्‍हन्त्रे
   ऋक्षचक्रचराय
   ऋजुस्वभावचित्ताय                   ४०
   नित्यस्तुत्याय
   ऋकारमातृकावर्णरूपाय
   उज्ज्वलतेजसे
   ऋक्षाधिनाथमित्राय
   पुष्कराक्षाय
   लुप्तदन्ताय
   शान्ताय
   कान्तिदाय
   घनाय
   कनत्कनकभूषणाय                  ५०
  
   खद्योताय
   लूनिताखिलदैत्याय
   सत्यानन्दस्वरूपिणे
   अपवर्गप्रदाय
   आर्तशरण्याय
   एकाकिने
   भगवते
   सृष्टिस्थित्यन्तकारिणे
   गुणात्मने
   घृणिभृते                          ६०
   बृहते
   ब्रह्मणे
   ऐश्वर्यदाय
   शर्वाय
   हरिदश्वाय
   शौरये
   दशदिक्संप्रकाशाय
   भक्तवश्याय
   ओजस्कराय
   जयिने                           ७०
   जगदानन्दहेतवे
   जन्ममृत्युजराव्याधिवर्जिताय
   औन्नत्यपदसञ्चाररथस्थाय
   असुरारये
   कमनीयाय
   अब्जवल्लभाय
   अन्तर्बहिःप्रकाशाय
   अचिन्त्याय
   आत्मरूपिणे
   अच्युताय                         ८०
   अमरेशाय
   परस्मै ज्योतिषे
   अहस्कराय
   रवये
   हरये
   परमात्मने
   तरुणाय
   वरेण्याय
   ग्रहाणां पतये
   भास्कराय                         ९०
   आदिमध्यान्तरहिताय
   सौख्यप्रदाय
   सकलजगतां पतये
   सुर्याय
   कवये
   नारायणाय
   परेशाय
   तेजोरूपाय
   श्रीं हिरण्यगर्भाय
      
   ह्रीं संपत्कराय                      १००
   ऐं इष्टार्थदाय
   अं सुप्रसन्नाय
   श्रीमते
   श्रेयसे
   भक्तकोटिसौख्यप्रदायिने
   दीप्तमूर्तये
   निखिलागमवेद्याय
   नित्यानन्दाय                 १०८

BUDHA ASHTOTTARA SATANAMAVALI

      बुधाष्टोत्तरशतनामावलिः
Prefix ‘ओं’ and
suffix ‘नमः’ to the names
ओं बुधाय नमः
   बुधार्चिताय
   सौम्याय
   सौम्यचित्ताय
   शुभप्रदाय
   दृढव्रताय
   दृढफलाय
   श्रुतिजालप्रबोधकाय
   सत्यावासाय
   सत्यवचसे                         १०
   श्रेयसां पतये
   अव्ययाय
   सोमजाय
   सुताय
   श्रीमते
   सोमवंशप्रदीपकाय
   वेदविदे
   वेदतत्त्वज्ञाय
   वेदान्तज्ञानभास्कराय
   विद्याविचक्षणाय                     २०
   विदुषे
   विद्वत्प्रीतिकराय
   ऋजवे
   विश्वानुकूलसञ्चाराय
   विशेषविनयान्विताय
   विविधागमसारज्ञाय
   वीर्यवते
   विगतज्वराय
   त्रिवर्गफलदाय
   अनन्ताय                             ३०
   त्रिदशाधिपपूजिताय
   बुद्धिमते
   बहुशास्त्रज्ञाय
   बलिने
   बन्धविमोचकाय
   वक्रातिवक्रगमनाय
   वासवाय
   वसुधाधिपाय
   प्रसन्नवदनाय
   वन्द्याय                           ४०
   वरेण्याय
   वाग्विलक्षणाय
   सत्यवते
   सत्यसङ्कल्पाय
   सत्यबन्धवे
   सदादराय
   सर्वरोगप्रशमनाय
   सर्वमृत्युनिवारकाय
   वाणिज्यनिपुणाय
   वश्याय                           ५०
   वाताङ्गाय
   वातरोगहृते
   स्थूलाय
   स्थैर्यगुणाध्यक्षाय
   स्थूलसूक्ष्मादिकारणाय
   अप्रकाशाय
   प्रकाशात्मने
   घनाय
   गगनभूषणाय
   विधिस्तुत्याय                      ६०
   विशालाक्षाय
   विद्वज्जनमनोहराय
   चारुशीलाय
   स्वप्रकाशाय
   चपलाय
   जितेन्द्रियाय
   उदङ्मुखाय
   मखासक्ताय
   मगधाधिपतये
   हरये                        ७०                                    
   सौम्यवत्सरसंजाताय
   सोमप्रियकराय
   महते
   सिंहाधिरूढाय
   सर्वज्ञाय
   शिखिवर्णाय
   शिवङ्कराय
   पीताम्बराय
   पीतवपुषे
   पीतछत्रध्वजाङ्किताय                ८०
   खड्गचर्मधराय
   कार्यकर्त्रे
   कलुषहारकाय
   आत्रेयगोत्रजाय
   अत्यन्तविनयाय
   विश्वपावनाय
   चाम्पेयपुष्पसङ्काशाय
   चारणाय
   चारुभूषणाय
   वीतरागाय                         ९०
   वीतभयाय
   विशुद्धकनकप्रभाय
   बन्धुप्रियाय
   बन्धुयुक्ताय
   बाणमण्डलसंश्रिताय
   अर्केशाननिवासस्थाय
   तर्कशास्त्रविशारदाय
   प्रशान्ताय
   प्रीतिसंयुक्ताय
   प्रियकृते                          १००
   प्रियभूषणाय
   मेधाविने
   माधवासक्ताय
   मिथुनाधिपतये
   सुधिये
   कन्याराशिप्रियाय
   कामप्रदाय
   घनबलाश्रयाय                      १०८